"ލިބާހުގައި ހިރުއަޅަން ދަސްކޮށްގެން، މިއަދު ޤައުމީ މަސައްކަަތަކަށް"

ދިވެހިވަންތަކަމުގެ އެންމެ ރީތި އެއް ރަމްޒަކީ، ދިވެހި ލިބާހެވެ. ކަރުވަށައިގެން ޖަހާފައިވާ ރަންދަހަޅައާއި ރިހިދަހަޅައިގެ މުއްސަނދި ކަސަބު ބޯވަޅަކީ، ދިވެހި އަންހެނުންގެ ފަޚުރެކެވެ. ނަދުހާއަށްވެސް ކުޑައިރުންސުރެ މި ހެދުން ވަރަށް ޚާއްޞައެވެ. ވަކި ޚާއްޞަ މުނާސަބަތެއް ނެތަސް، ގޭތެރޭގައި އުޅޭއިރުވެސް ލިބާސް ލައިގެން އުޅުމަކީ، އޭނާ ކުރާހިތްވާ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، އެއިރު އެ ހެދުމުގެ ފަހަތުގައިވާ ފަންނީ މަސައްކަތާއި އޭގެ ތާރީޚާ މެދު މާ ބޮޑު ފިކުރެއް ނުކުރެއެވެ.

ނަދުހާގެ މި ޝައުޤުވެރިކަން ދިރާސީ އަދި މަސައްކަތްތެރިކަމުގެ ރޫހަކަށް ބަދަލުވީ، 2020 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. އެއީ، އޭނާގެ ބޮޑުދައިތައަށް ކުޑަކުއްޖެއްގެ ލިބާހެއް ހަދައިދޭން ލިބުނު ފުރުޞަތަކާ ގުޅިގެންނެވެ. އެ ލިބާހުގައި ކަސަބު އަޅަން އުޅުމުގެ ތެރޭގައި، ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މަސައްކަތް ކުރެވުނީ ނުބައިކޮށްނެވެ. އޭގެ ރަނގަޅު ގޮތަކީ ކޮބައިތޯ ބަލަން ކުރި މަސައްކަތަކީ، އަމިއްލަ ނަފްސުގެ ކިއުރޯސިޓީ ނުވަތަ އޮޅުންފިލުވުމުގެ ޝައުޤުވެރިކަން ހުރިވަރު ބޮޑުވެގެން ފެށި މަސައްކަތެކެވެ. ނަމަވެސް މިއަދު އެއީ، އޭނާގެ ރަސްމީ މަސައްކަތެވެ.

ކަސަބު ބޯވަޅުތަކަށް ބަލާލާއިރު، ކޮންމެ ބޯވަޅެއްގައިވެސް ތަފާތުތަކެއް ހުރެއެވެ. ނަދުހާއަށް މިކަން ފާހަގަކުރެވުނީ، އޭނާގެ ދޮންބައްޕަ އަނީސްއަށް އޭނާގެ މަސައްކަތް ދެއްކުމުންނެވެ. ބައްޕަ ބުނި ގޮތުގައި އެ މަސައްކަތް ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ. ކަސަބު އަޅާނެ ވަކި ޚާއްޞަ އުސޫލުތަކެއް ހުރެއެވެ. މި ތަފާތުތައް އަންނަނީ، ކިހިނެއްތޯ ބަލަން ނަދުހާ ބޭނުންވިއެވެ.

ކަސަބު ހޯދުމާއި ހިރުތައް އަޅަން ދަސްކުރުމަކީ، ފަސޭހަ ކަމަކަށް ނުވިއެވެ. އެއީ ކޮވިޑް-19 ގެ ބަލިމަޑުކަމުގެ ދުވަސްވަރެވެ. ޞިއްޙީ ދާއިރާގައި މަސައްކަތް ކުރާ މީހަކަށްވުމުން، ނަދުހާއަށް ކަރަންޓީނުގެ ދުވަސްވަރުގައިވެސް އުޅެން ޖެހުނެވެ. މިގޮތަށް ކަރަންޓީނުގައި ހުއްޓާ އޭނާއަށް ފެނުނީ ހިދާ ކިޔާ މީހަކު ކަސަބު ގަތަން ދަސްކޮށްދޭ ކަމަށް ޖަހާފައިވާ އިޢުލާނެކެވެ. ކަރަންޓީނުން ދޫކޮށްލުމާއެކު ހިދާގެ ގާތަށް ގޮސް މި މަސައްކަތް ފެށިއެވެ. ކަސަބާ ބެހޭގޮތުން ލިޔެވިފައިވާ މައުލޫމާތު މަދުކަން އެނގުމުން، ނަދުހާ ނިންމީ އޭނާއަށް ދަސްވާ ކޮންމެ ހިރެއްގެ މައުލޫމާތާއި، އެކަމެއް ދަސްކޮށް ދިން މީހެއްގެ ތަފްސީލު ފޮތެއްގައި ނޯޓު ކުރާށެވެ.

ނަދުހާއަކީ، އަބަދުވެސް އުފެއްދުންތެރި މީހެކެވެ. އޭނާ ބޮޑުވީވެސް ފެހުމުގެ ތެރޭގައެވެ. ޞިއްޙީ ދާއިރާގައި އުޅުނުއިރުވެސް އޭނާ މަސައްކަތް ކުރީ އެންމެ ކްރިއޭޓިވް އެއްބައި ކަމަށްވާ މެޑިކަލް އިމޭޖިންގައެވެ. ޔުނިވާސިޓީގައި ކިޔެވިއިރުވެސް ރިސާޗު ނުވަތަ ދިރާސާ ކުރުމަކީ، އޭނާ އެންމެ ކުރާ ހިތްވި ކަމެވެ. މިހާރު މި ފެންނަނީ، އެ އުފެއްދުންތެރި ކަމާއި ދިރާސާ ކުރުމުގެ ޝައުޤުވެރިކަން އެކުވެ، ދިވެހި ކަސަބުގެ ތާރީޚު ދިރުވުމުގެ މަސައްކަތެވެ.

ދިރާސާގެ ތެރެއިން ނަދުހާއަށް ފާހަގަ ކުރެވުނީ، އަޙްމަދު ޝަފީޤުގެ ލިޔުންތަކެވެ. 16 ވަނަ ގަރުނާ ހަމައިން ދިވެހި ލިބާހުގެ ވާހަކަ އައިސްފައިވާއިރު، ފްރާންސްގެ ދަތުރުވެރިޔާ ޕިރާޑްގެ ލިޔުންތަކުންވެސް އެއިރުގެ ހެދުން އެޅުމުގެ ވައްޓަފާޅި ސިފަވެއެވެ. ރާއްޖޭގެ އަތޮޅުތަކުގެ މެދުގައި ހުރި ތަފާތުތައްވެސް އޭނާ ފާހަގަކުރިއެވެ. މިސާލަކަށް ހުވަދު އަތޮޅުގައި ރަންކުލަ ބޭނުންކުރާ މިންވަރު އިތުރުއިރު، އައްޑޫ އަތޮޅުގައި އެކުލަ ފެންނަނީ ވަރަށް ފަނޑުކޮށެވެ.

މިއަދު ނަދުހާ މަސައްކަތް ކުރަނީ، "ކިޔަވަހި" ޓީމާއެކު ރާއްޖޭގެ ސަޤާފީ ކަންކަން ރިސޯޓުތަކަށާއި، ފަތުރުވެރިންނަށް ކިޔައިދިނުމުގައެވެ. ފަތުރުވެރިންގެ ފަރާތުން މިކަމަށް ބޮޑު ޝައުޤުވެރި ކަމެއް ލިބެއެވެ. ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ދާރުލް އާސާރުތައް ހެދި، އާއިލީ ތަރިކައިގެ ގޮތުގައި ހުރި ލިބާސްތައް ރައްކާ ކުރެވެމުން ދިއުމަކީ އޭނާއަށް ލިބޭ ބޮޑު އުންމީދެކެވެ.

ނަދުހާ ވަނީ، އަދުގެ ޖީލަށް ޚާއްޞަ މެސެޖެއްވެސް ދެއްވާފައެވެ.

"މަންމަ ނުވަތަ މާމަގެ ލިބާހެއް އޮވެއްޖެނަމަ އެއީ އާއިލީ ތަރިކައެކެވެ. އެއްވެސް މީހަކަށް އެ ނުދޭށެވެ. އަދި ބޭރުގެ މީހުންނަށް އެ ނުވިއްކާށެވެ. ދިވެހިންގެ އެއްޗެހި އޮންނަންވާނީ، ދިވެހިންގެ އަތުގައެވެ. މި މަސައްކަތަކީ ހަމައެކަނި ފަންނެއް ނޫނެވެ. މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ އައިޑެންޓިޓީ ނުވަތަ އަމިއްލަވަންތަކަން ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤައުމީ ޖިހާދެކެވެ." ނަދުހާ ވިދާޅުވިއެވެ.

ލިބާހުގެ ފަންނާ ގުޅޭ ދިރާސާތައް ކުރެއްވުމުގެ އިތުރުން، އެ ހުނަރު ހޯދުމަށް ޝައުޤުވެރިވާ ފަރާތްތަކަށް އެ ފަންނު އުނގަންނައި ދެއްވުމަކީީ ވެސް ނަދުހާ މިއަދު ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ކަމެކެވެ. ކަސަބު ވިއުމާއި ލިބާސް ތައްޔާރު ކުރުމުގެ މަސައްކަތަކީ، މިއަދު ނަދުހާގެ ދިރިއުޅުމުގެ އެއްބައެވެ.